“Histogram” เครื่องมือชื่อคุ้นหูแต่อาจจะไม่คุ้นเคยสักเท่าไหร่ ใครบางคนเคยบอกว่าให้ดู Histogram ประกอบด้วยในขณะถ่ายภาพ...ว่าแต่ว่ามันต้องดูกันยังไงล่ะ?
"Histogram" ไม่ได้เป็นอะไรมากไปกว่า "กราฟแท่ง" ที่ปนเปอยู่ในชีวิตของเรานี่เอง มันทำหน้าที่ในการแสดงปริมาณของจุดเม็ดสี (Pixel) ในภาพถ่ายแต่ละภาพ ว่าในแต่ละภาพนั้นมีจำนวนเม็ดสีไล่จากมืดไปหาสว่างเป็นจำนวนเท่าไหร่?
ตัวกราฟประกอบไปด้วยแกนแนวตั้งและแนวนอนตามปกติ แนวตั้งนั้นใช้สำหรับแสดงระดับจำนวนหรือปริมาณของจุดสี ส่วนแนวนอนแสดงระดับความเข้มของจุดสี ไล่จากทางซ้าย (ของผู้ดู) เป็นระดับความเข้มสีดำ มาจนสุดทางด้านขวาซึ่งหมายถึงระดับความสว่างเป็นสีขาว
ในภาพถ่ายของเรานั้น แท้ที่จริงเมื่อขยายขึ้นมาดูจนถึงระดับสูงสุด มันก็คือการที่จุดสีทั้งหลายมาเรียงต่อกันเป็นตารางเกิดเป็นภาพขึ้นมา จุดสีเหล่านี้แหละที่จะแสดงจำนวนทั้งหมดของมันออกมาเป็นกราฟแท่งบน Histogram
................................................................................................................................................................................
สมมติว่าเรามีลูกกวาดสีดำ สีเทา และสีขาวอยู่จำนวนหนึ่ง วิธีการที่เราจะรู้ได้ว่าทั้งสามสีมีมากน้อยเท่าไหร่ก็ต้องใช้การนับ...นั่นคือเรื่องปกติ
แต่จะมีวิธีการอย่างไรที่เราสามารถประมาณการคร่าวๆ ได้ทุกครั้งแค่หันหน้ามามองว่ามีสีไหนอยู่เท่าไหร่ มากน้อยกว่ากันแค่ไหน เราควรจะทำอย่างไร?
...คำตอบก็คือ แยกเอาแต่ละสีมาเรียงต่อกันเข้า เราก็รู้ได้ในทุกครั้งที่มองนั่นเอง
................................................................................................................................................................................
Histogram ก็เช่นเดียวกัน นับจำนวนของจุดสีตามระดับความสว่างแล้วเอามาต่อกันไว้แสดงเป็นกราฟขึ้นมา เพียงแค่เราเข้าใจก็สามารถประเมินจำนวนจุดสีที่แยกตามระดับความสว่างในภาพได้ทันที เพียงแต่มันแสดงในเชิงสัญลักษณ์ที่แทนค่าด้วยแนวตั้งและแนวนอน เพียงแค่เหลือบตามองก็พอจะเดาลักษณะของภาพได้แล้ว
จอภาพ LCD ด้านหลังกล้องนั้นยังคงเชื่อถือไม่ได้ 100% เพราะมีปัจจัยแวดล้อมอื่นๆ ที่เข้ามามีผลต่อการมองเห็นอีกมาก เช่นภาพถ่ายเดียวกันเมื่อมองจากจอขณะที่อยู่กลางแจ้ง (โดยเฉพาะกลางแดด) เราก็จะรู้สึกว่าภาพค่อนข้างอันเดอร์เพราะมีแสงสะท้อนที่หน้าจอค่อนข้างมาก แต่เมื่อเอาเข้ามาดูในร่มก็เห็นเป็นปกติดี ซึ่งหากเราไม่รู้เรื่องนี้ในขณะที่ดูภาพกลางแจ้งก็อาจจะเพียรยายามถ่ายภาพใหม่ด้วยค่าการเปิดรับแสงที่ผิดไปจากเดิม ซึ่งก็จะทำให้ข้อมูลภาพที่แท้จริงนั้นยิ่งผิดเข้าไปกันใหญ่
เราจึงใช้วิธีการตรวจสอบโดยใช้ Histogram ช่วยแสดงระดับความเข้มของจุดสีทั้งหมดให้ดูในภาพรวมแทน ซึ่งไม่จำเป็นที่จะต้องดูกันละเอียดลงลึกมากนัก เพียงแค่เห็นลักษณะของกราฟเราก็พอจะบอกได้คร่าวๆ ว่าภาพนั้นควรจะมีลักษณะอย่างไรในแง่ของความมืดและความสว่าง
หากกราฟเทมาอยู่ทางด้านซ้ายมากกว่าด้านขวา ก็คาดคะเนได้ว่าภาพนี้มีลักษณะไปทางมืด เพราะมีจำนวนจุดสีทางด้านมืดมากกว่า แต่ถ้าเทไปทางด้านซ้ายอันหมายถึงมีจำนวนจุดสีสว่างจำนวนมากในภาพ ก็พอจะบอกได้ว่าภาพนี้มีลักษณะไปทางสว่าง ส่วนในกรณีภาพที่ไม่มืดไม่สว่างหรือเป็นกลางๆ นั้น กราฟจะแสดงออกมาในลักษณะที่เฉลี่ยไปทั้งซ้ายและขวา อาจจะดูลักษณะคล้ายทิวเขาสูงๆ ต่ำๆ ซึ่งหมายถึงมีจำนวนจุดสีตั้งแต่มืดไปหาสว่างในปริมาณไล่เลี่ยกัน
..นี่คือหนึ่งในการใช้ประโยชน์จาก Histogram ในฐานะผู้ช่วยยืนยันลักษณะภาพถ่ายของเรา
................................................................................................................................................................................
หลายคนเคยได้ยินมาว่า ภาพถ่ายที่ดีนั้น Histogram ต้องมีลักษณะกราฟเป็นทรงระฆังคว่ำ (อันหมายถึงภาพที่มีจำนวนจุดสีมืดและสว่างน้อยกว่าจุดสีระดับกลางๆ) ซึ่งนั่นเป็นความเข้าใจที่ผิดเป็นอย่างมาก เพราะภาพถ่ายไม่จำเป็นต้องมีลักษณะกลางๆ เช่นนั้นเสมอไป มันเป็นเพียงภาพถ่ายลักษณะหนึ่งเท่านั้น
ภาพถ่ายแบบ "หลังดำ" หรือฉากหลังเป็นสีดำนั้นย่อมต้องมีจุดสีดำอยู่ในภาพเป็นจำนวนมาก ซึ่งแน่นอนว่ากราฟต้องเทไปทางด้านซ้าย แต่เราจะบอกว่านั่นเป็นภาพถ่ายที่ไม่ดีเพราะลักษณะกราฟไม่เป็นทรงระฆังคว่ำก็คงจะไม่ถูกเรื่องแน่ๆ กราฟแบบระฆังคว่ำนั้น แสดงลักษณะของภาพที่ไม่สว่างหรือมืดจนเกินไป ซึ่งก็ควรจะเป็นภาพถ่ายประเภทภาพท่องเที่ยวหรือบันทึกเหตุการณ์ทั่วไปที่ไม่ควรจะโอเวอร์หรืออันเดอร์ และนั่นก็เป็นภาพถ่ายในลักษณะหนึ่งจากหลายๆ ลักษณะเท่านั้นเอง
ดังนั้นจึงไม่มีลักษณะของกราฟ Histogram ที่เรียกว่าดีจนถึงเป็นขั้นบังคับตายตัวว่าภาพถ่ายทุกภาพควรเป็นกราฟลักษณะนั้นลักษณะนี้ ภาพถ่ายแต่ละแบบก็ย่อมจะมีวัตถุประสงค์ทางความมืดและสว่างต่างกันไป สำคัญก็คือเราสามารถอ่านลักษณะของกราฟ Histogram รู้เรื่อง และใช้เพื่อช่วยตรวจสอบได้ว่าภาพที่เราเพิ่งถ่ายไปนั้นน่าจะมีลักษณะความมืดหรือความสว่างอย่างที่ตั้งใจเอาไว้หรือไม่? ซึ่งก็เป็นเพียงเครื่องมือสำหรับช่วยตรวจสอบอีกชนิดหนึ่ง นอกจากจอภาพ LCD หลัง กล้องที่เรามักจะถูกหลอกอยู่เป็นประจำ เปิดเรียกใช้คุณสมบัติการแสดง Histogram ได้ในกล้องทุกตัว...ส่วนจะทำอย่างไรนั้นก็คงต้องพลิกคู่มือหรือพึ่งคนรอบ ข้างอีกที
...ใช้ Histogram อย่างเป็นเครื่องมือ แต่อย่าใช้มันอย่างเป็นกฏหมาย ชีวิตถ่ายภาพจะมั่นใจขึ้นอีกเยอะเลย................................................................................................................................................................................
